Aktywna świetlica. Miejsce pełne pomysłów.
Edycja 2025/2026 – Mali odkrywcy
Program ma za zadanie dostarczyć konkretne pomysły i propozycje zajęć na cały rok szkolny, możliwe do zrealizowania w warunkach świetlicowych.
Edycja 2025/2026 o tytule „Mali odkrywcy” to podróż w świat odkryć i wynalazków. Uczniowie poznają niezwykłych odkrywców i wynalazców, ich dzieła oraz zjawiska, które zmieniły historię. Będą zgłębiać tajemnice przyrody, obserwować niezwykłe zjawiska, odkrywać ciekawostki o świecie oraz samodzielnie eksperymentować. Każde zadanie to okazja do zdobywania wiedzy w atrakcyjnej i angażującej formie.
Projekt rozwija ciekawość świata, uczy kreatywnego myślenia i dostarcza gotowych inspiracji na zajęcia, które łączą naukę z zabawą.
Moduł 1 – “Kim jest odkrywca?”
W roku szkolnym 2025/2026 świetlica bierze udział w projekcie edukacyjnym „Aktywna świetlica. Miejsce pełne pomysłów” w edycji „Mali odkrywcy”. Moduł pierwszy, zatytułowany „Kim jest odkrywca?”, miał na celu zapoznanie uczniów z pojęciami odkrywcy i wynalazcy oraz ukazanie różnic między nimi.
Zajęcia rozpoczęły się od obejrzenia materiału edukacyjnego prezentującego znaczenie odkryć i wynalazków w rozwoju cywilizacji. Następnie uczniowie wzięli udział w rozmowie kierowanej na temat postaci, które wzbogaciły świat dzięki swojej pracy badawczej, pasji i odwadze. Wśród omawianych osób znalazły się m.in. Maria Skłodowska-Curie, Nikola Tesla, Leonardo da Vinci, Neil Armstrong czy Jane Goodall.
Kolejnym elementem modułu była edukacyjna gra memo przedstawiająca odkrywców i wynalazców. Uczniowie, łącząc pary ilustracji, poznawali dodatkowe ciekawostki o życiu i dokonaniach wybitnych postaci. Zdobyta wiedza stała się podstawą do przygotowania gazetki szkolnej pt. „Kim jest odkrywca, a kim wynalazca?”, która obecnie zdobi tablicę świetlicową i pełni funkcję edukacyjną dla całej społeczności szkolnej.
Realizacja modułu pozwoliła uczniom rozwijać ciekawość, umiejętność poszukiwania informacji, a także współpracę w grupie. Dzieci z zaangażowaniem uczestniczyły w zajęciach, jednocześnie świetnie się bawiąc i poszerzając wiedzę o świecie.
Moduł 2. Wynalazki, które zmieniły świat
W ramach realizacji kolejnego etapu projektu edukacyjnego uczniowie wzięli udział w zajęciach poświęconych wynalazkom, które miały ogromny wpływ na rozwój cywilizacji. Moduł 2 pozwolił dzieciom nie tylko poznać historię wybranych odkryć, ale przede wszystkim doświadczyć ich w praktyce poprzez twórcze działania.
Zadanie 1. Papier „made in China” – jak powstaje papier czerpany?
Podczas pierwszej części zajęć uczniowie poznali historię powstania papieru, którego wynalezienie przypisuje się starożytnym Chinom. Rozmawialiśmy o tym, jak wielkie znaczenie miał ten wynalazek dla rozwoju nauki, kultury i komunikacji międzyludzkiej. Dzieci dowiedziały się, czym wcześniej zapisywano informacje oraz jak wyglądał proces tworzenia pierwszych arkuszy papieru.
Następnie przystąpiliśmy do części praktycznej – wykonania papieru czerpanego. Uczniowie pracowali z ogromnym zaangażowaniem, obserwując, jak z makulatury i wody powstaje nowy arkusz papieru. Proces obejmował:
- przygotowanie masy papierniczej z namoczonej makulatury,
- miksowanie jej do uzyskania pulpy,
- czerpanie masy na sito,
- odsączanie wody i prasowanie ścierkami,
- suszenie gotowych arkuszy.
Powstały wyjątkowe, niepowtarzalne kartki papieru, które dzieci wykorzystały do wykonania pięknych, własnoręcznie ozdobionych prac plastycznych. Zajęcia były doskonałą okazją do rozmowy o recyklingu i ponownym wykorzystywaniu surowców.
Zadanie 2. Koło – wynalazek, który ruszył świat
Druga część modułu poświęcona była jednemu z najstarszych i najważniejszych wynalazków w historii ludzkości – kołu. Uczniowie poznali historię jego powstania oraz zastanawiali się, gdzie współcześnie wykorzystujemy koło. Wspólnie odnaleźliśmy je m.in. w pojazdach, zegarach, maszynach, karuzelach, rowerach czy sprzętach codziennego użytku.
Następnie dzieci przystąpiły do pracy twórczej. Pracując w grupach i indywidualnie, konstruowały przedmioty, które się toczą, wykorzystując różnorodne materiały: kartony, rolki, patyczki konstrukcyjne, elementy łączące, a także drobne kolorowe koraliki. Powstały przestrzenne konstrukcje, modele kół oraz kreatywne projekty pokazujące zasadę ruchu obrotowego.
Zajęcia rozwijały:
- umiejętność pracy zespołowej,
- kreatywność i wyobraźnię przestrzenną,
- zdolności manualne,
- myślenie techniczne i przyczynowo–skutkowe.
Moduł 2 był doskonałym połączeniem historii, ekologii, techniki i twórczej zabawy. Uczniowie mogli przekonać się, że wielkie wynalazki zaczynają się od prostych pomysłów, a ich znaczenie odczuwamy do dziś.
Moduł 3. Wielcy podróżnicy i odkryte lądy
Zadanie 3. Wyprawa Krzysztofa Kolumba
W ramach realizacji Modułu 3 uczniowie poznawali sylwetki wielkich podróżników oraz historię odkrywania nowych lądów. Szczególną uwagę poświęciliśmy wyprawie Krzysztofa Kolumba – jednemu z najbardziej znanych żeglarzy w dziejach świata.
Podczas zajęć dzieci dowiedziały się:
- kim był Krzysztof Kolumb,
- jaki był cel jego wyprawy,
- jak nazywały się statki biorące udział w podróży (Santa Maria, Nina, Pinta),
- jakie znaczenie miało jego odkrycie dla historii świata.
Uczniowie przygotowali również krótkie karty faktów, w których zawarli najważniejsze informacje dotyczące roli Kolumba w wyprawie oraz jej przebiegu.
Makiety statków z materiałów recyklingowych
Najbardziej wyczekiwaną częścią projektu była praca konstrukcyjna. Zadaniem uczniów było stworzenie makiety jednego z trzech statków Kolumba z wykorzystaniem materiałów recyklingowych. W ruch poszły kartony, rolki, taśmy, papier oraz inne dostępne materiały.
Dzieci z ogromnym zaangażowaniem:
- wycinały i łączyły elementy kadłuba,
- projektowały pokłady i maszty,
- tworzyły żagle z charakterystycznym czerwonym krzyżem,
- dbały o detale i stabilność konstrukcji.
Praca wymagała współpracy, planowania oraz kreatywnego myślenia. Uczniowie doskonalili swoje umiejętności manualne, uczyli się działania w grupie oraz rozwiązywania pojawiających się problemów technicznych.
Efektem końcowym były imponujące makiety statków, które stały się częścią klasowej galerii tematycznej. Wspólna prezentacja prac była dla uczniów momentem dumy i radości z własnych osiągnięć.
Realizacja zadania pokazała, że nauka historii może być fascynującą przygodą, szczególnie wtedy, gdy łączy wiedzę z działaniem i twórczą zabawą.
Moduł 4 – „Nauka wokół nas”
Zadanie 3: Skąd się bierze tęcza?
W ramach modułu 4 „Nauka wokół nas” postanowiliśmy sprawdzić, czy tęczę można zobaczyć tylko po deszczu. Realizując zadanie 3 „Skąd się bierze tęcza?”, nasi młodzi badacze poznali fascynujące zjawisko rozszczepienia światła, łącząc naukę z niezwykle efektownymi eksperymentami.
Wędrująca woda i barwne mosty
Naszą przygodę rozpoczęliśmy od badania tego, jak kolory mogą się przemieszczać. Wykorzystując szklanki z wodą zabarwioną na kolory podstawowe oraz papierowe ręczniki, stworzyliśmy „wędrującą tęczę”. Dzieci z zaciekawieniem obserwowały proces kapilarny, dzięki któremu barwy wspinały się po mostkach z papieru i mieszały ze sobą w pustych naczyniach, tworząc zupełnie nowe odcienie.
Tęczowe spirale i wirujące kolory
Kolejnym etapem było doświadczenie z kolorowymi drażetkami i mlekiem. Układając cukierki w okrąg na białym talerzu, uczniowie stworzyli barwny krąg, które pod wpływem płynu zaczęły „uwalniać” tęczę wędrującą do środka naczynia. Równolegle dzieci przygotowywały papierowe tarcze barwne, kolorując je pisakami, by zrozumieć, jak ludzkie oko interpretuje mieszanie się kolorów w ruchu. Powstały malownicze i niepowtarzalne wzory.
Magia lodowych kryształów i twórcza interpretacja barw
Zwieńczeniem naszych działań było bliskie spotkanie z lodowymi taflami, które najpierw podziwialiśmy na mroźnym powietrzu, a następnie przenieśliśmy do sali lekcyjnej, by kontynuować nasze badania. Była to niezwykle twórcza interpretacja kolorów tęczy – zamiast na niebie, szukaliśmy jej zaklętej w stałym stanie skupienia wody.
Wyposażeni w rękawiczki, mali naukowcy analizowali strukturę kolorowych tafli pod światło. Dzieci z zachwytem odkrywały, jak promienie słoneczne przenikają przez barwny lód, uwydatniając pęcherzyki powietrza i fantazyjne wzory przypominające mroźne kwiaty.
Obserwacja ta pokazała uczniom, że natura potrafi być najlepszym artystą, a nauka o świetle i barwach może być dosłownie „namacalna” i pełna niespodzianek. Okazało się, że do odkrycia tajemnic fizyki wystarczy odrobina wody, lodu i dziecięcej ciekawości!
Moduł 9 – Tropiciele przyrody.
Grupa świetlicowa nr 5, jako jedna z trzech, w roku szkolnym 2025/2026 przystąpiła do Ogólnopolskiego Projektu Edukacyjnego „Aktywna świetlica. Miejsce pełne pomysłów – Mali odkrywcy”.
Realizację projektu rozpoczęliśmy od modułu 9 – Tropiciele przyrody, podejmując zadanie nr 2 „Tajemnice liści”.
Naszą przygodę z liśćmi zaczęliśmy od układania tematycznych puzzli. Dzieci dopasowywały liście i owoce do odpowiednich gatunków drzew, ucząc się rozpoznawania przyrody w atrakcyjnej, zabawowej formie. Praca w grupach sprzyjała współpracy, wymianie wiedzy oraz zdrowej rywalizacji, a zajęciom towarzyszyły radość i pozytywne emocje.
Następnie uczniowie obserwowali prawdziwe liście zebrane z drzew rosnących w najbliższej okolicy. Porównując je z ilustracjami, odkrywali różnorodność kształtów, barw i struktur. Pracując na naturalnym materiale, wykonali barwne korony drzew, które ozdobiły świetlicę. Dzięki tej aktywności dzieci poznały rolę liści w życiu roślin i ich znaczenie dla ekosystemu.
Kolejnym etapem było wykonanie prac plastycznych metodą frotażu, czyli odciskania faktury liści przy pomocy kredek. Dużym zaskoczeniem okazała się możliwość odwzorowania nawet najdrobniejszych żyłek. Dzieci z zaangażowaniem eksperymentowały z kolorami i różnymi gatunkami liści, tworząc małe dzieła sztuki.
Zajęcia dostarczyły dzieciom wiedzy przyrodniczej, wielu pozytywnych emocji oraz satysfakcji z odkrywania świata w sposób praktyczny. Wspólna praca, obserwacja i zabawa
Moduł 2. Wynalazki, które zmieniły świat.
Zadanie 1 „Papier made in China”
Wiedząc już, kim jest odkrywca, a kim wynalazca, postanowiliśmy przejść do realizacji modułu 2 „Wynalazki, które zmieniły świat”. Papier to jeden z wynalazków, który niewątpliwie zrewolucjonizował życie ludzi dlatego postanowiliśmy dowiedzieć się ja jest jego historia.
Zajęcia rozpoczęliśmy od wspólnego obejrzenia filmu, z którego dzieci dowiedziały się, gdzie i kiedy powstał papier oraz kto jest uważany za jego twórcę. Dużym zaskoczeniem był dla nich fakt, że początkowo papier wytwarzano z kory drzew, włókien roślinnych oraz zużytych tkanin.
Aby przybliżyć i unaocznić dzieciom proces powstawania papieru, przystąpiliśmy do działania i produkcji naszego świetlicowego papieru czerpanego. Płynna masa papierowa wywołała ogromne zainteresowanie i zaciekawienie. Po początkowym „fuj” dzieci bardzo chętnie zaczęły moczyć palce, a nawet całe dłonie i poznawały jej konsystencję polisensorycznie. Było to dla nich nowe i bardzo ciekawe doświadczenie.
Każda osoba miała możliwość czerpania masy papierowej za pomocą łyżki cedzakowej i formowania z niej własnego kawałka papieru na tkaninie tetrowej. Dzieci samodzielnie decydowały o kształcie i wielkości swoich kartek.
Dodatkowo mogły ozdobić je zasuszonymi kwiatami hortensji, dzięki czemu powstały niepowtarzalne i bardzo efektowne kompozycje. Naturalne elementy nadały papierowi wyjątkowy charakter i sprawiły, że każda praca była inna i niepowtarzalna.
Odciskając nadmiar wody za pomocą wałków, dzieci przygotowały kartki papieru gotowe do wysuszenia. Powstały papier miał ciekawą fakturę i delikatny kolor, a jego własnoręczne wykonanie sprawiło dzieciom wiele radości. Były to kolejne zajęcia, które przebiegały w atmosferze dużego zaangażowania i ciekawości, a wykonana praca przyniosła uczestnikom dużo satysfakcji.
Zadanie 3 „Od Gutenberga do drukarki 3D”
Kontynuując naszą przygodę w ramach modułu „Wynalazki, które zmieniły świat”, tym razem postanowiliśmy prześledzić fascynującą ewolucję słowa pisanego. Od mozolnego przepisywania ksiąg, przez rewolucję Gutenberga, aż po współczesną magię druku przestrzennego – historia książki okazała się dla dzieci prawdziwą podróżą w czasie.
Zajęcia rozpoczęliśmy od projekcji filmu edukacyjnego, który uświadomił uczestnikom, że kiedyś książki były towarami luksusowymi, a ich powstanie wymagało miesięcy, a nawet lat pracy.
Wspólnie odkryliśmy profesję skryby. Dzieci z niedowierzaniem słuchały o tym, że przed wynalezieniem druku każda litera musiała być nakreślona ręcznie. Wywiązała się niezwykle ciekawa dyskusja: jak wyglądałby dzisiejszy świat bez książek? W jaki sposób przekazywalibyśmy sobie wiedzę? Te pytania pobudziły wyobraźnię młodych odkrywców i pozwoliły im docenić łatwy dostęp do literatury, który mamy dzisiaj.
Aby dzieci mogły „na własnej skórze” poczuć trud pracy dawnych mistrzów pióra, zamieniliśmy naszą świetlicę w średniowieczne skryptorium. Wyzwanie z jakim zmierzyły się dzieci polegało na przepisaniu fragmentu wiersza „Lokomotywa” Juliana Tuwima przy użyciu prawdziwego gęsiego pióra i atramentu.
To ćwiczenie wymagało ogromnego skupienia, precyzji i – co najważniejsze – cierpliwości. Kleksy, rozmazany tusz i konieczność częstego maczania pióra w kałamarzu uświadomiły dzieciom, jak wielkim wyzwaniem było stworzenie choćby jednej strony tekstu. „To wcale nie jest takie proste!” – słychać było z każdej ławki.
Kolejnym przystankiem w naszej podróży było wynalezienie druku. Aby zrozumieć mechanizm powielania tekstu, stworzyliśmy własną, uproszczoną drukarnię. Zamiast metalowych czcionek Jana Gutenberga, użyliśmy stempli wykonanych z ziemniaków.
Zabawa w „drukowanie” własnych imion wywołała mnóstwo entuzjazmu. Dzieci szybko dostrzegły magię tej metody: Raz przygotowana matryca pozwalała na stworzenie różnych napisów w mgnieniu oka. To była prosta, ale niezwykle obrazowa lekcja technologii, która zmieniła bieg historii.
Finał zajęć był prawdziwym skokiem w XXI wiek. Dzieci miały okazję zobaczyć i dotknąć przedmiotów wykonanych za pomocą drukarki 3D. Nowoczesne modele i zabawki wzbudziły zachwyt i wywołały lawinę pytań dotyczących tego rodzaju druku.
Zestawienie gęsiego pióra z drukiem przestrzennym pozwoliło uczestnikom zrozumieć, jak gigantyczny postęp dokonał się dzięki ludzkiej pomysłowości. Zajęcia zakończyliśmy w atmosferze wielkiej ciekawości i satysfakcji, bogatsi o nową wiedzę i własnoręcznie przepisane i wydrukowane prace.
Moduł 5 – Świetlicowe laboratorium
Moduł piąty pt. „Świetlicowe laboratorium” miał na celu zachęcenie uczniów do zdobywania wiedzy poprzez samodzielne eksperymentowanie i twórcze działanie. Pierwszym zadaniem w ramach modułu była „Naturalna paleta”, polegająca na wykonaniu obrazu z wykorzystaniem wyłącznie darów natury.
Inspiracją do realizacji zadania stała się złota polska jesień. Uczniowie samodzielnie przygotowali naturalne barwniki, wyciskając sok z liści. Rozdrobnione przy pomocy blendera liście umieściliśmy w słoiczkach, a następnie zalaliśmy alkoholem spożywczym.
Po przecedzeniu i dokładnym odciśnięciu masy roślinnej przez gazę uzyskaliśmy trzy efektowne barwniki: zielony, żółty oraz pomarańczowo-brązowy, które posłużyły dzieciom do namalowania naturalnych obrazów.
Zajęcia wzbudziły wśród uczniów ogromne zainteresowanie. Dzieci były bardzo ożywione i zaciekawione faktem, że z liści można uzyskać barwniki. Zadawały wiele pytań i aktywnie uczestniczyły w całym procesie. Najbardziej ekspresyjną i radosną częścią zajęć było oczywiście malowanie.
Uczniowie stworzyli proste, a zarazem wyjątkowe prace, które zachwycały naturalnymi kolorami i pomysłowością. Było to niezwykle wartościowe doświadczenie łączące naukę, eksperyment i twórczą zabawę.
Moduł 1 Kim jest odkrywca?
Odkrywca czy wynalazca – ? Dzieci z naszej grupy potrafią już odpowiedzieć na to pytanie. Wiedzą również, czym różni się odkrycie od wynalazku.
Dzięki zajęciom połączonym z praktycznymi działaniami uczniowie w łatwy i przystępny sposób przyswoili oba pojęcia. Na początku wspólnie obejrzeliśmy film edukacyjny wyjaśniający różnice między odkryciem a wynalazkiem.
Dzieci dowiedziały się, że odkrywca odnajduje coś, co już istnieje w przyrodzie lub świecie, lecz wcześniej nie było znane, natomiast wynalazca tworzy coś nowego – przedmiot, urządzenie lub rozwiązanie, które dotąd nie istniało.
Następnie uczniowie przystąpili do pracy w grupach. Każde dziecko losowało kartkę ze zdaniem dotyczącym odkrywcy lub wynalazcy. Po głośnym odczytaniu treści wspólnie zastanawialiśmy się, do której kategorii pasuje dane zdanie.
W ten sposób powstały dwa zbiory informacji, które stały się podstawą do stworzenia plakatu.
Dzieci z dużym zaangażowaniem przyklejały opisy oraz dopasowywały ilustracje do odpowiednich kategorii. W efekcie powstał kolorowy plakat wyjaśniający oba pojęcia. Zawiesiliśmy go na szkolnym korytarzu, dzięki czemu dzieci z innych grup również mogły obejrzeć i przeczytać umieszczone na nim informacje.
Uczniowie wykazali się świetną współpracą, spostrzegawczością oraz umiejętnością logicznego myślenia.
Zajęcia były nie tylko okazją do zdobycia nowej wiedzy, ale także do rozwijania umiejętności czytania ze zrozumieniem, pracy zespołowej oraz kreatywności. Dzieci były bardzo aktywne i zaangażowane, a wspólna praca sprawiła im wiele radości.